Dnia 23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-744/24. TSUE odpowiedział w nim na pytania prejudycjalne Sądu Rejonowego we Włodawie. Sąd krajowy skierował pytania do Trybunału w sprawie kredytu konsumenckiego z maja 2022 r. Kwota udzielonego kredytu wynosiła 150 tys. zł, faktycznie klientowi wypłacono 133,2 tys. zł. Pozostałe prawie 16,8 tys. zł stanowiła składka na ubezpieczenie, która została przez bank doliczona do kwoty kredytu podlegającego spłacie. Sędzia Marzena Gawlińska-Dudzik sformułowała pytania, wokół których narastał spór prawny pomiędzy kredytobiorcami a bankami. Dotyczyły one dopuszczalności mechanizmu pobierania odsetek od kosztów kredytowych, takich jak prowizja oraz koszty ubezpieczenia. Ponadto Sąd Rejonowy zapytał TSUE o fakt zachowania standardów informacyjnych, których powinien dochować bank, stosując taki mechanizm. TSUE na kanwie niniejszej sprawy wydał przełomowy wyrok, który otworzył drogę do dochodzenia przez kredytobiorców swoich roszczeń opartych na sankcji kredytu darmowego.

Dotychczasowe stanowisko sądów krajowych.

Wagę zadanych pytań prejudycjalnych odzwierciedlał fakt, iż do momentu wydania przez TSUE dzisiejszego wyroku, zarówno w orzecznictwie sądów powszechnych, jak i wypowiedziach przedstawicieli doktryny panował istotny rozłam, w którym współistniały dwa całkowicie sprzeczne poglądy. Pierwszy dopuszczający naliczanie odsetek od skredytowanych kosztów oraz drugi, uznający taki mechanizm za niedopuszczalny. Do tej pory przeważał pogląd o dopuszczalności stosowania tego rodzaju praktyki. Stan ten utrzymywał się pomimo tego, że argumentacja kredytobiorców i ich pełnomocników opierała się wprost na przepisach dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. Kredytobiorcy w szczególności podnosili, że pojęcie „Całkowita kwota kredytu” obejmuje wyłącznie środki faktycznie wypłacone kredytobiorcy, a nie kwoty przeznaczone na pokrycie zobowiązań wynikających z tej umowy, takich jak odsetki, prowizje czy składki ubezpieczeniowe.

Naliczanie odsetek od kredytowanych kosztów narusza prawo UE.

TSUE w dzisiejszym wyroku nie miał wątpliwości, że mechanizm kredytowania kosztów kredytu, powodujący naliczanie od tych kwot odsetek jest sprzeczny z dyrektywą. Tym samym TSUE w pełni podzielił argumentację dotychczasowo podnoszoną przez kredytobiorców. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że TSUE sięgnął do argumentów systemowych, kwestionując zasadność omawianego mechanizmu. Jak wskazał TSUE: „Co się tyczy „stopy oprocentowania kredytu”, która została zdefiniowana w art. 3 lit. j) dyrektywy 2008/48 jako „oprocentowanie stosowane […] do wypłaconej kwoty kredytu”, należy zauważyć, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi „. TSUE orzekł,  że pojęcia „całkowitej kwoty kredytu” i „całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta” są na gruncie omawianej dyrektywy odrębne. Całkowita kwota kredytu winna obejmować tylko i wyłącznie środki faktycznie wypłacone kredytobiorcy. Nie wolno włączać do jej wysokości kosztów kredytowanej umowy, takich jak koszty administracyjne, odsetki, prowizje czy składki ubezpieczeniowe.

Trybunał podkreślił również znaczenie prawidłowego wskazywania przez banki RRSO dla przejrzystości rynku i świadomości konsumenta o zakresie podejmowanego zobowiązania. Trybunał uznał, że przejrzystość rynku byłaby zagrożona, gdyby można było dokonać rozróżnienia między kilkoma stopami oprocentowania, z jednej strony stosując stopę oprocentowania kredytu, która ma zastosowanie wyłącznie do wypłaconej kwoty kredytu, a z drugiej taką, która ma zastosowanie również do kwot kredytowanych, które nie wchodzą w zakres tej definicji wypłaconej kwoty kredytu. TSUE wskazał więc, że wskazanie RRSO w oparciu o mechanizm doliczenia kosztów kredytu do całkowitej kwoty kredytu i objęcie ich oprocentowaniem umownym, narusza obowiązki informacyjne wynikające z dyrektywy 2008/48.

Skutki wyroku C-744/24 dla spraw SKD.

Powstaje pytanie, jakie skutki będzie pociągał za sobą dzisiejszy wyrok Trybunału dla spraw prowadzonych w oparciu o instytucje sankcji kredytu darmowego.  W naszej ocenie oznacza to, że sądy krajowe będą zobowiązane do dokonania oceny, czy podanie w umowie nieprawidłowych informacji — wynikających z zastosowania niedopuszczalnego mechanizmu zaliczenia kosztów kredytu do całkowitej kwoty kredytu i naliczania odsetek od tych kosztów w RRSO — uzasadnia zastosowanie SKD.

W tym miejscu warto wskazać, że dzisiejszy wyrok TSUE ma znaczenie szczególne, w kontekście interpretacji poprzedniego wydanego wyroku TSUE w polskiej sprawie dotyczącej SKD C-472/23. Wyrok ten był przez stronę bankową przedstawiany jako „zamykający drogę” do dochodzenia przez kredytobiorców roszczeń z tytułu SKD, w oparciu o zakwestionowanie mechanizmu pobierania odsetek od kosztów kredytu. TSUE w tym wyroku wskazał bowiem, że sam fakt, iż w umowie o kredyt wskazano rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, która okazuje się zawyżona ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu dyrektywy Rady 93/13/EWG, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego ustanowionego w przepisach dyrektywy 2008/48. W tym miejscu należy przypomnieć, że naruszenie tego rodzaju obowiązków informacyjnych jest podstawą do zastosowania SKD. TSUE wskazał więc, że sam fakt nieprawidłowego wskazania RRSO, z uwagi na fakt późniejszego wyeliminowania niektórych postanowień jako abuzywnych/niedozwolonych, nie wypełnia tej przesłanki. Na dzień zwarcia Umowy RRSO było bowiem wyliczone prawidłowo.

Dla interpretacji przesłanek naruszenia omawianych obowiązków informacyjnych kluczowa wydaje się być argumentacja Trybunału przytoczona w dzisiejszym wyroku C-744/24. TSUE stwierdził bowiem, że mechanizm naliczania odsetek od kosztów kredytu, takich jak prowizja czy ubezpieczenia, jest niezgodny z prawem UE – art. 3 lit. g) i j) dyrektywy 2008/48/WE, a więc nie ma konieczności usuwania go z umowy jako postanowienia o charakterze niedozwolonym. W odniesieniu do powyższego, w ocenie należy uznać, że mechanizm ten jest wprost sprzeczny z przepisami prawa UE i jako taki podlega sankcji z art.  58 kodeksu cywilnego, a więc jest bezwzględnie nieważny. W związku, z tym uznając bezwzględną nieważność tego mechanizmu, nie sposób zastosować do niego wskazań z wyroku TSUE C-472/23. Przełomowość dzisiejszego wyroku TSUE objawia się więc również tym, iż obala dotychczasową narrację banków dotyczącą braku możliwości stosowania sankcji kredytu darmowego w tego rodzaju sprawach.

Zastanawiam się nad wytoczeniem sprawy w oparciu o SKD. Co zrobić po wyroku TSUE?

Dzisiejszy wyrok TSUE w sposób jednoznaczny wzmacnia pozycje kredytobiorców w sporach dotyczących sankcji kredytu darmowego. Orzeczenie C-744/24 powinno wpłynąć pozytywnie na ujednolicenie linii orzeczniczej polskich sądów. Należy jednak wskazać, że kluczowe dla oceny zasadności roszczeń i ewentualnego sukcesu w sądzie jest rzeczowa i merytoryczna analiza prawna postanowień danej umowy, dokonana w świetle towarzyszących jej zawarciu okoliczności.

Zachęcamy do skorzystania z oferty kancelarii i bezpłatnej analizy umowy pod kątem możliwości skorzystania z SKD. Wnioski z tej analizy pomogą Ci podjąć świadomą decyzję w zakresie zasadności powzięcia ewentualnych dalszych kroków prawnych.